Obsada

Pochodząca z Holandii artystka wizualna Wendelien van Oldenborgh pracuje głównie z filmem i instalacją, badając relacje między jednostką a strukturami społecznymi. Obsada to film zrealizowany specjalnie na wystawę Praca, praca, praca (praca). Céline Condorelli i Wendelien van Oldenborgh w Muzeum Sztuki w Łodzi. Powstał we współpracy z całkowicie kobiecą ekipą filmową i stanowi próbę nie tylko rewizji historii wymazywania kobiet z kultury, lecz także tworzenia innych, niepatriarchalnych narracji i metod pracy.

Projekt awangardy – zwłaszcza tej manifestującej się w sztuce abstrakcyjnej – zakładał uniwersalność i sprawczość społecznej zmiany. Twórcy awangardy, neoawangardy i wielu nurtów sztuki współczesnej pozostawali jednak ślepi na własny patriarchalny przywilej. Niewidoczność kobiet doprowadziła do międzypokoleniowego wymazania ich głosu z historii sztuki.

W filmie van Oldenborgh uczestniczy grupa studentek, doktorantek i absolwentek łódzkiej Szkoły Filmowej. W otwartych rozmowach ujawniają, jak utrwalona patriarchalna władza – niedostrzegana przez wcześniejsze ruchy awangardowe, a wciąż obecna – kształtuje ich doświadczenia, relacje, aspiracje zawodowe oraz pragnienie zmiany. Działanie, którego poszukują, nie sprowadza się do zastąpienia mężczyzn kobietami, lecz dokonuje się w otwartym, improwizowanym procesie współpracy, uważnym na kontekst miejsca i wielogłos zespołu.

Indywidualne i zbiorowe doświadczenia kobiet splatają się z przestrzeniami filmowych planów w Muzeum Sztuki (w tym w Sali Neoplastycznej) oraz w Szkole Filmowej. Scenografia przywołuje Warsztat Formy Filmowej – łódzki, wyłącznie męski kolektyw eksperymentalny zajmujący się filmem strukturalnym. W 1973 roku grupa zrealizowała w Muzeum Sztuki  Akcję „Warsztat”, podczas której prezentowała swoje metody pracy: badanie właściwości medium filmowego, rozszerzanie go o elementy audiowizualne i performatywne, podkreślanie kolektywnego charakteru produkcji oraz udziału publiczności w strukturze wydarzenia. Podobnie jak ich awangardowi poprzednicy, członkowie Warsztatu koncentrowali się na analizie medium, nie dostrzegając własnego przywileju ani nieobecności kobiet w kolektywie.

Film van Oldenborgh proponuje alternatywę: otwarty proces, w którym kobiecy głos, współdziałanie i relacyjność stają się głównymi narzędziami działania.